Jak prawidłowo dobrać obuwie dla dziecka

603

Prawie wszyscy wiedzą, że niewłaściwie dobrane obuwie dla dziecka może być przyczyną późniejszych schorzeń stopy. Jednak odpowiedzi na pytanie, jakie cechy powinny mieć właściwie dobrane buty dziecięce, budzą dużo kontrowersji i często są sprzeczne. Te sprzeczności nie powinny dziwić, ponieważ dziecko w różnym wieku potrzebuje obuwia o rożnych cechach i z różnym „zapasem” na wzrost stopy. Najpierw więc zapoznajmy się z podstawowymi wiadomościami, dotyczącymi rozwoju dziecięcej stopy i narządu ruchu.

Stopa dziecka, które jeszcze nie chodzi, jest prawie płaska. Naturalne sklepienia, charakterystyczne dla stopy dorosłego człowieka, będą się kształtowały poprzez naturalne ruchy stopy, a nie poprzez jej dopasowanie do kształtu obuwia. Wynika stąd pierwszy podstawowy wniosek:

Dobry but dla dziecka powinien chronić jego stopę przed urazami i czynnikami atmosferycznymi, ale nie powinien krępować ruchów. Nadmierne usztywnienia podeszwy i wierzchów oraz silnie profilowane wkładki nie są wskazane, a często wręcz szkodliwe dla rozwoju stopy. Te cechy charakterystyczne dla obuwia ortopedycznego nie są odpowiednie dla dzieci, u których rozwój stopy przebiega prawidłowo. Stosowanie ich zapobiegawczo można porównać z zapobiegawczym stosowaniem antybiotyków – przyniesie więcej szkody niż pożytku.
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że w różnych okresach życia dziecka stopa podlega zróżnicowanym obciążeniom i procesowi rozwoju. Właściwie zaprojektowane usztywnienia i profile obuwia będą więc zależne od wieku dziecka i stadium rozwoju stopy. Zawsze jednak obowiązuje podstawowa zasada: But ma wspierać rozwój stopy, a nie ją kształtować i krępować.

Stopa dziecka rośnie – to wiemy wszyscy. But dziecięcy powinien więc być odpowiednio większy. Problem zaczyna się, gdy próbujemy określić, ile miejsca na wzrost stopy powinien zapewnić właściwie dobrany but. Wzrost ten jest różny w poszczególnych latach życia. U dzieci między 2 a 4 rokiem życia wynosi ok. 2 cm rocznie, potem – do 13 roku życia średnio 1 cm . Stopy dziewczynek osiągają swą ostateczną długość ok. 13 roku życia, a chłopięce w wieku 15 lat. To dane ogólne, ale przecież dorośli mają różne rozmiary stóp, ich wzrost w wieku dziecięcym przebiegał więc różnie. Nasze kolejne wnioski:

Dokładne przewidzenie wzrostu stopy dziecka nie jest możliwe. Jednak ignorowanie wiedzy na temat wzrostu stóp prowadzi często do doboru butów za małych i w konsekwencji do deformacji i schorzeń stóp w wieku dorosłym.

Dorośli noszą buty nieco dłuższe od wielkości stopy, ponieważ w czasie chodzenia stopa nieznacznie przesuwa się do przodu. Obuwie dobrane „na styk” można nosić tylko z bardzo miękkich materiałów (np. tenisówki), ale i tu zazwyczaj pozostawiamy odstęp minimum 5 mm między końcem stopy a czubkiem buta. W przeciwnym razie w trakcie chodzenia czubek buta będzie urażać stopę, co u dorosłych powoduje odczucie niewygody, a u dzieci przykurcz palców, a w dłuższej perspektywie możliwe schorzenia. Wynika stąd podstawowy wniosek do doboru wielkości butów dla dziecka:

Wnętrze dobrze leżącego buta dziecięcego powinno być o 12-15 mm (dla małych dzieci o 9 mm) dłuższe niż stopa. Tylko część tej przestrzeni (ok. 7 – 9 mm) przeznaczona jest na wzrost stopy. Pozostałe 5 – 6 mm jest konieczne ze względu na przesuwanie się stopy do przodu podczas chodzenia.

Jak dobrać rozmiar butów

 

Podsumujmy więc podstawowe wymogi dla dobrze dobranego obuwia dla dziecka:

  • Odpowiednie dopasowanie pod względem długości i tęgości.
    Ponieważ stopa rośnie, but musi mieć odpowiednią ilość miejsca na jej wzrost i przesuw. Dla małych dzieci wskazany jest wysoki i zaokrąglony czubek.
  • Idealne dopasowanie do stopy.
    But musi być nie tylko idealnie dopasowany do stopy, ale też stabilnie na niej umocowany. Dlatego powinien mieć pewne zapięcie pozwalające na regulację tęgości sięgające daleko w kierunku czubka. We właściwie dobranym bucie stopa nie powinna się wyraźnie przesuwać mimo pozostawienia miejsca na jej wzrost.
  • Duża elastyczność podeszwy i naturalny profil wnętrza.
    Stopa małego dziecka jest prawie płaska. Profile sklepienia podłużnego i poprzecznego tworzą się w czasie zginania stopy, a nie przez profil wkładki. Profil wkładki powinien nieznacznie wzrastać wraz z wiekiem dziecka, dając stopie raczej podporę, niż kształtując ją przez silne wypukłości.
  • Oddychające materiały i staranne wykończenie.
    Stopa dziecka poci się dość intensywnie, więc materiał wierzchni powinien być przepuszczalny. Staranne wykończenie wnętrza jest konieczne ze względu na słabe unerwienie stopy dziecka. Ostre krawędzie lub szwy mogą spowodować rany zanim dziecko poczuje ból.

Dobór obuwia dla małych dzieci:

  • Od 8 do 12 miesiąca.
    W tym okresie dzieci raczkują i stawiają pierwsze kroki. Buciki dla nich powinny być bardzo lekkie i miękkie, z jak najcieńszymi podeszwami. Niewskazane są jakiekolwiek usztywnienia, aby mięśnie i ścięgna mogły się swobodnie rozwijać pod naturalnym obciążeniem.
  • Od 12 do 24 miesiąca.
    Dzieci próbują już samodzielnie chodzić i wspinać się. Ich buty wciąż muszą być bardzo elastyczne, aby stopa mogła się naturalnie rozwijać. Ponieważ te dzieci swoje pierwsze kroki mogą już stawiać na zewnątrz, podeszwy muszą być nieco grubsze, aby chronić stopę. W tym wieku wskazana jest podwyższona zakładka zapobiegająca koślawieniu stopy. Stopa nie powinna jednak być usztywniona w kostce, gdyż utrudnia to dziecku uczenie się chodzenia i zachowania równowagi.
  • Od 24 do 36 miesiąca.
    W tym czasie dzieci chodzą już dość pewnie, chętnie biegają, jeżdżą na rowerku, grają w piłkę. Obuwie dla nich powinno być miękkie i giętkie pozwalając na ruchy stopy we wszystkich kierunkach, ale podeszwa musi być bardziej profilowana i nie powinna się ślizgać.